Risico's
Hieronder presenteren wij de meest omvangrijke risico's. Onder een risico verstaan we het gevaar voor (financiële) schade of verlies als gevolg van interne en/of externe omstandigheden. Het risico heeft betrekking op het samenvallen van die bepaalde omstandigheden (de kans) en de negatieve gevolgen (de schade). Wij hebben de risico-inventarisatie geactualiseerd, de risico's geanalyseerd en beoordeeld en vervolgens zoveel als mogelijk gekwantificeerd. De risico's die we kunnen kwantificeren, staan vermeld in deze paragraaf.
Net als bij de begroting 2026 werken met vaste categorieën omdat we zien dat door de jaren heen steeds dezelfde risico's onze aandacht vragen. Ook zien we dat gemeenten doorgaans dezelfde risico's opnemen. Het risico-overzicht is vooral informatief bedoeld. We zien dat we in de praktijk maar zeer beperkt een beroep doen op het weerstandsvermogen. In voorkomende gevallen zijn we verzekerd (datadiefstal), of stelt de rijksoverheid een specifieke uitkering beschikbaar (Covid, opvang Oekraïners).
Ten opzichte van voorgaande jaren is het risico-overzicht uitgebreid met informatie over kans en impact. Daarnaast zijn er (indien mogelijk) beheersmaatregelen opgenomen. Sommige risico's hebben, als zij zicht voordoen, een structureel effect op de gemeentebegroting. Omdat het dan enkele jaren vraagt om dit risico op te vangen binnen de begroting worden deze risico's meegewogen met de factor 2,5. Dit staat bij een gemiddelde ingroei (1ste jaar 100%, 2de jaar 75%, 3de jaar 50% en 4de jaar 25%) gelijk aan het percentage waarmee het ten laste zal komen van de algemene reserves.
nr | Risico | Omschrijving risico | Beheersmaatregel | Kans | Geldgevolg | Fin effect structureel | Fin effect |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | Gemeentefonds | De grootste inkomstenbron van de gemeente is de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor deze inkomsten is de gemeente sterk afhankelijk van het Rijk. Nieuwe financieringssystematiek, bezuinigingen e.d. werken door in het gemeentefonds. Het eerder aangekondigde ravijnjaar is verschoven naar 2028. Het Rijk heeft een aantal aanvullende maatregelen gepresenteerd, waarbij de kosten van jeugdzorg vanaf 2028 af zouden moeten nemen. De inspanning voor deze maatregelen, die nog niet heel concreet zijn, ligt bij het Rijk. Als deze maatregelen niet behaald worden, volgt er compensatie in de algemene uitkering. We hebben de financiële gevolgen van deze maatregelen budgetneutraal in onze begroting opgenomen. Daarnaast heeft het Rijk de intentie om vanaf 2029 een nieuw financieringsmodel voor jeugd te realiseren. Dit model gaat buiten de algemene uitkering om. | Binnen de gemeente Buren worden Rijksontwikkelingen nauwlettend in de gaten gehouden. Zodra er meer duidelijkheid over ontwikkelingen is, worden structurele (financiële) lange termijn effecten voor de gemeente hiervan in beeld gebracht. | 60% | 450.000 | 270.000 | |
2 | Nieuwe taken | Gemeente kunnen als gevolg van gewijzigd rijksbeleid nieuwe taken opgelegd krijgen of te maken krijgen met nieuwe eisen ten aanzien van bestaande taken. Actuele voorbeelden hiervan zijn: | Rijksontwikkelingen en ontwikkelingen in wet- en regelgeving wordt nauwlettend in de gaten gehouden. De mogelijke gevolgen kunnen zowel incidenteel al structurele impact hebben op de gemeente. In geval van structurele effecten worden bekeken op welke wijze deze binnen de begroting opgevangen kunnen worden al dan niet door herprioritering | 30% | 1.000.000 | 300.000 | |
Hervormingsagenda Jeugd | 30% | 600.000 | 180.000 | ||||
3 | Verbonden partijen | Gemeenten besteden een substantieel deel van hun taken uit aan verbonden partijen. Aandachtspunt is daarbij de regie op kosten en het vinden van samenwerking met andere gemeenten. | Tijdig reageren op begrotingen van gemeenschappelijke regelingen. Indien mogelijk / noodzakelijk, gezamenlijk | 50% | 1.000.000 | 500.000 | |
Gemeenschappelijke regelingen hebben hun eigen weerstandscapaciteit om risico's op te kunnen vangen. Indien deze capaciteit niet toereikend is, dan zijn de eigenaren van de gemeenschappelijke regelingen (de gemeenten) achtervang. Naast de algemene risico's spelen er momenteel specifieke risico's bij AVRI (toekomstbestendigheid omdat niet alle gemeente IBOR taken afnemen en de kosten toenemen) en de ODR (naar capaciteitsproblemen is er een toename van maatwerkkosten en achterblijvende inkomsten) | optreden met de regio gemeenten. Sterke positie innemen in de verschillende Algemene en Dagelijkse Besturen (AB en DB). Verbonden partijen brengen zowel structurele als incidentele risico's met zich mee. | 30% | 1.000.000 | 300.000 | |||
4 | Open einde regelingen | We hebben te maken met diverse open einde regelingen op het gebied van participatie, Wmo, Jeugdhulp en leerlingenvervoer. Daarbij is de ondersteuningsbehoefte van inwoners leidend, wat betekent dat bij een toenemende vraag uitputting van het budget geen reden kan zijn om ondersteuning niet te verstrekken. Zodoende is bij open einde regelingen het risico van budgetoverschrijding reëel. Dit doet zich voor bij de Wet maatschappelijke ondersteuning als gevolg van een vergrijzende bevolking. Ook bij jeugdhulp is sprake van kostenstijging als de problemen complexer worden en meer jongeren en/of gezinnen behoefte hebben aan ondersteuning. Bij zowel Wmo als Jeugdhulp zien we de trend dat er meer uren ondersteuning nodig zijn per huishouden. | We monitoren het kostenverloop, analyseren het beroep dat wordt gedaan op de regelingen en zetten gericht preventieve maatregelen in, om grip te krijgen op deze uitgaven. | 80% | 1.000.000 | 800.000 | |
5 | Grondexploitaties | Wij hebben op dit moment 3 actieve grondexploitaties. Dit is het Bedrijventerrein Doejenburg II en Beusichem Zuid en Het Woud II voor de ontwikkeling van woningbouw. De grondexploitaties voor de woningbouwlocaties zijn nog in de opstartfase en meerjarig van aard. Gedurende de looptijd van een grondexploitatie kunnen de omstandigheden zowel in positieve als negatieve zin wijzigen. | Om de financiële risico’s te beperken wordt jaarlijks per grondexploitatie een risicoanalyse uitgevoerd. Indien nodig worden de langjarige parameters rentepercentage, discontovoet en kosten- en opbrengstontwikkeling aangepast. | 10% | 2.000.000 | 200.000 | |
6 | Vastgoed en accommodaties | Er zijn risico’s verbonden aan zowel de krimp als de groei van scholen binnen onze gemeente. We hebben te maken met een mix van (zeer) kleine en grotere scholen. Voor kleine scholen (minder dan 52 leerlingen) vormt een mogelijk risico het doen van een investering in huisvesting, terwijl de levensvatbaarheid op termijn onzeker is. Als leerlingenaantallen blijven dalen, kan sluiting binnen enkele jaren onvermijdelijk zijn. Tegelijkertijd brengt het blijven investeren in groeiende scholen ook risico’s met zich mee. Verdere groei van deze scholen kan ten koste gaan van de instroom bij kleinere scholen in de omgeving, waardoor deze nog verder onder druk komen te staan. Deze ontwikkelingen vragen om een zorgvuldige en strategische afweging. | In het geactualiseerde Integraal Huisvestingsplan (IHP) worden nieuwe beleidskeuzes gemaakt, in overleg met de schoolbesturen. Hierin wordt bepaald welke scholen worden opgenomen voor (ver)nieuwbouw of uitbreiding. | 30% | 1.000.000 | 300.000 | |
7 | Projecten en programma's | Er lopen diverse programma's en projecten. Waaronder: | Programma's en projecten worden periodiek gemonitord. | 40% | 1.000.000 | 400.000 | |
8 | Personeel | Op de lange termijn kan een risico optreden met betrekking tot verlofsparen. Medewerkers kunnen hun pensioen vervroegen. De verlofstuwmeren vormen an sich geen groot financieel risico. Ook is de inhuur niet bovengemiddeld hoog. Wel kan het hoge ziekteverzuim leiden tot extra inhuur. Tenslotte zijn de pensioenen en eventuele arbeidsongeschiktheid van (oud)bestuurders een risico. | Monitoren van de ontwikkelingen en tijdig inspelen op opdracht in geval van bereiken pensioengerechtigde leeftijd. | 50% | 800.000 | 400.000 | |
9 | ICT | We werken met persoonsgegevens, waardoor de schade voor inwoners of ondernemers bij oneigenlijk gebruik groot kan zijn. We lopen het risico dat gegevens door onbevoegden worden ingezien. Gevoelige informatie kan in verkeerde handen komen. Ook lopen we het risico op fouten en gegevensverlies. Aandachtspunt is dat niet alle applicaties AVG proof zijn. Ook zijn niet alle processen integraal gedigitaliseerd. | We werken aan een nieuw informatieplan. Daarin hebben we aandacht voor het beperken van deze risico's. | 30% | 1.000.000 | 300.000 | |
10 | Overig | Er kunnen risico's optreden door incidenten en calamiteiten. Ook kunnen zaken buiten de aansprakelijkheidsverzekering vallen. | We beperken de risico's door aandacht te hebben voor preventie en het voorkomen van schade. Ook lichten we periodiek de verzekeringsportefeuille door. | 20% | 1.000.000 | 200.000 | |
Totaal benodigd t.b.v. structurele risico's | 750.000 | ||||||
Totaal benodigd t.b.v. incidentele risico's (structureel x2,5) | 1.875.000 | 3.400.000 | |||||
Totaal benodigde weerstandscapaciteit | 5.275.000 |